Hình tượng anh bộ đội Cụ Hồ luôn là nguồn cảm hứng bất tận trong dòng chảy văn học Việt Nam qua các thời kỳ. Những bài thơ về người lính không chỉ tái hiện những trang sử hào hùng mà còn chạm đến trái tim bởi tình đồng đội cao cả. Bài viết dưới đây, Phần Mềm Đăng Bài sẽ tổng hợp các tác phẩm hay và ý nghĩa nhất năm 2026.
I. Những bài thơ hay về người lính trong kháng chiến chống Pháp
Giai đoạn kháng chiến chống Pháp là thời kỳ mà hình ảnh người lính hiện lên đầy gian khổ nhưng cũng vô cùng lãng mạn. Những bài thơ về người lính thời kỳ này thường khắc họa rõ nét tinh thần đồng chí, sự hy sinh và lý tưởng chiến đấu cao đẹp.
1. Đồng chí – Chính Hữu (1948)
Bài thơ Đồng chí là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất khi nhắc đến những bài thơ về người lính. Chính Hữu đã khắc họa hình ảnh người lính xuất thân từ nông dân, cùng chung lý tưởng chiến đấu và gắn bó keo sơn trong gian khổ.
“Quê hương anh nước mặn, đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau.
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ
Đồng chí!
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh,
Sốt run người, vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay!
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.”
2. Tây Tiến – Quang Dũng (1948)
Tây Tiến mang đậm chất bi tráng, tái hiện hành trình gian nan của đoàn quân Tây Tiến. Trong số những bài thơ về người lính, đây là tác phẩm nổi bật bởi sự kết hợp hài hòa giữa hiện thực khắc nghiệt và vẻ đẹp hào hoa của người lính.
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm,
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống,
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
Anh bạn dãi dầu không bước nữa,
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét,
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói,
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa,
Kìa em xiêm áo tự bao giờ.
Khèn lên man điệu nàng e ấp,
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ.
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy,
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ?
Có nhớ dáng người trên độc mộc,
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,
Quân xanh màu lá dữ oai hùm.
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới,
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.
Rải rác biên cương mồ viễn xứ,
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.
Áo bào thay chiếu anh về đất,
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.
Tây Tiến người đi không hẹn ước,
Đường lên thăm thẳm một chia phôi.
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy,
Hồn về Sầm Nưa chẳng về xuôi.”
3. Hoan hô chiến sĩ Điện Biên – Tố Hữu (1954)
Bài thơ là bản hùng ca ca ngợi chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng. Tố Hữu đã khắc họa người lính như những anh hùng dân tộc, góp phần làm nên trang sử vàng.
“Tin về nửa đêm
Hoả tốc hoả tốc
Ngựa bay lên dốc
Đuốc chạy sáng rừng
Chuông reo tin mừng
Loa kêu từng cửa
Làng bản đỏ đèn đỏ lửa…
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Hoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp
Sét đánh ngày đêm xuống đầu giặc Pháp!
Vinh quang Tổ quốc chúng ta
Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà
Vinh quang Hồ Chí Minh, cha của chúng ta ngàn năm sống mãi
Quyết chiến quyết thắng, cờ đỏ sao vàng vĩ đại!
Kháng chiến ba nghìn ngày
Không đêm nào vui bằng đêm nay
Đêm lịch sử, Điện Biên sáng rực
Trên đất nước, như huân chương trên ngực
Dân tộc ta, dân tộc anh hùng!
Điện Biên vời vợi nghìn trùng
Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta
Đêm nay bè bạn gần xa
Tin về chắc cũng chan hoà vui chung.
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa sắt
Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng
Chí không mòn!
Những đồng chí, thân chôn làm giá súng
Đầu bịt lỗ châu mai
Băng mình qua núi thép gai
Ào ào vũ bão,
Những đồng chí chèn lưng cứu pháo
Nát thân, nhắm mắt, còn ôm.
Những bàn tay xẻ núi, lăn bom
Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện.
Và những chị, những anh, ngày đêm ra tiền tuyến
Mấy tầng mây, gió lớn mưa to
Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ
Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát
Dù bom đạn, xương tan thịt nát
Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh.
Hỡi các chị, các anh
Trên chiến trường ngã xuống!
Máu của anh chị, của chúng ta, không uổng:
Sẽ xanh tươi đồng ruộng Việt Nam
Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam
Hoa mơ lại trắng, vườn cam lại vàng.
Lũ chúng nó phải hàng, phải chết,
Quyết trận này quét sạch Điện Biên!
Quân giặc điên
Chúng bay chui xuống đất
Chúng bay chạy đằng trời?
Trời không của chúng bay
Đạn ta rào lưới sắt!
Đất không của chúng bay
Đai thép ta thắt chặt!
Của ta trời đất đêm ngày
Núi kia, đồi nọ, sông này của ta!
Chúng bay chỉ một đường ra:
Một là tử địa, hai là tù binh.
Hạ súng xuống, rùng mình run rẩy
Nghe pháo ta lừng lẫy thét gầm!
Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy
Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!
Trông: Bốn mặt, luỹ hầm sập đổ
Tướng quân bay lố nhố cờ hàng
Trông: Chúng ta cờ đỏ sao vàng
Rực trời đất Điện Biên toàn thắng!
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên!
Tiếng reo núi vọng sông rền
Đêm nay chắc cũng về bên Bác Hồ
Bác đang cúi xuống bản đồ
Chắc là nghe tiếng quân hò quân reo…
Từ khi vượt núi qua đèo
Ta đi, Bác vẫn nhìn theo từng ngày
Tin về mừng thọ đêm nay
Chắc vui lòng Bác, giờ này đợi trông.
Đồng chí Phạm Văn Đồng
Ở bên đó, chắc đêm nay không ngủ
Tin đây Anh, Điện Biên Phủ hoàn thành.
Ngày mai, vào cuộc đấu tranh
Nhìn xuống mặt bọn Bi-đôn, Smít
Anh sẽ nói: “Thực dân, phát-xít
Đã tàn rồi!
Tổ quốc chúng tôi
Muốn độc lập, hoà bình trở lại
Không muốn lửa bom đổ xuống đầu con cái
Nước chúng tôi và nước các anh.
Nếu còn say máu chiến tranh
Ở Việt Nam, các anh nên nhớ
Tre đã thành chông, sông là sông lửa.
Và trận thắng Điện Biên
Cũng mới là bài học đầu tiên!”
4. Tháng năm ra trận – Chính Hữu (1948)
Tác phẩm khắc họa khí thế lên đường đầy hào hứng của người lính. Dù đối mặt với hiểm nguy, họ vẫn giữ vững niềm tin và lý tưởng.
“Tháng năm trong làng đã mùa gặt
Lòng dân sung sướng thóc mênh mông
Có người đi lính, hiền như đất
Mùa hạ tưng bừng, thương núi sông
Một sớm mang về tin xuất trận
Vội vàng súng đạn, nao nức lòng
Ai về nhắn hộ cho thôn xóm
Một đi là hẹn chẳng về không
Mùa thu thây giặc chất sông núi
Mùa hạ thây giặc phơi đầy đồng
Ai về cấy lúa trồng bông
Cho lúa mau tốt, cho bông được mùa
Trưa hè rụng lá bàng khô
Tôi đi ra trận nghe hò bốn phương
Súng ơi!
Súng đã theo tôi mùa thu
Súng đi với tôi mùa hạ
Theo tôi diệt hết quân thù
Tôi nhớ thương người bạn cũ
Miệng cười mắt nhắm nghìn thu
Súng nặng
Đường dài
Vai gầy
Áo rách
Nhưng sớm ra đi miệng nở cười
Mặt nóng bừng bừng theo nhịp trống
Lòng nao nức rộn tiếng hoan hô
Bờ tre em nhỏ đưa tay vẫy
Hồn nở muôn sao phấp phới cờ…”
II. Những bài thơ về người lính chống Mỹ ý nghĩa nhất
Thời kỳ chống Mỹ là giai đoạn mà hình ảnh người lính trở nên gần gũi, trẻ trung và giàu chất đời thường hơn. Những bài thơ về người lính giai đoạn này không chỉ nói về chiến đấu mà còn thể hiện rõ tâm tư, tình cảm cá nhân.
1. Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật (1969)
Đây là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách thơ trẻ trung, ngang tàng. Hình ảnh những người lính lái xe hiện lên đầy lạc quan dù đối mặt với bom đạn.
“Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái.
Không có kính, ừ thì có bụi,
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng, gió lùa mau khô thôi.
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.
Không có kính, rồi xe không có đèn,
Không có mui xe, thùng xe có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
2. Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây – Phạm Tiến Duật (1969)
Tác phẩm thể hiện tình yêu và nỗi nhớ trong chiến tranh. Người lính không chỉ chiến đấu mà còn mang trong mình những cảm xúc rất đời thường. Đây là minh chứng cho sự đa dạng trong những bài thơ về người lính thời kỳ chống Mỹ.
“Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn
Hai đứa ở hai đầu xa thẳm
Đường ra trận mùa này đẹp lắm
Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây.
Một dãy núi mà hai màu mây
Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác
Như anh với em, như Nam với Bắc
Như Đông với Tây một dải rừng liền.
Trường Sơn Tây anh đi, thương em
Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo
Muỗi bay rừng già cho dài tay áo
Rau hết rồi, em có lấy măng không?
Em thương anh bên tây mùa đông
Nước khe cạn, bướm bay lèn đá
Biết lòng anh say miền đất lạ
Chắc em lo đường chắn bom thù.
Anh lên xe, trời đổ cơn mưa
Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ
Em xuống núi nắng về rực rỡ
Cái nhành cây gạt mối riêng tư.
Đông sang tây không phải đường thư
Đường chuyển đạn và đường chuyển gạo
Đông Trường Sơn, cô gái “ba sẵn sàng” xanh áo
Tây Trường Sơn, bộ đội áo màu xanh.
Từ nơi em gửi đến nơi anh
Những đoàn quân trùng trùng ra trận
Như tình yêu nối lời vô tận
Đông Trường Sơn, nối Tây Trường Sơn.”
3. Dáng đứng Việt Nam – Lê Anh Xuân (1968)
Bài thơ khắc họa hình ảnh người lính ngã xuống nhưng vẫn giữ tư thế hiên ngang. Đây là biểu tượng cho tinh thần bất khuất của dân tộc. Trong các những bài thơ về người lính, tác phẩm này mang đậm tính biểu tượng và giá trị lịch sử.
“Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhứt
Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng
Và Anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng.
Chợt thấy anh, giặc hốt hoảng xin hàng
Có thằng sụp xuống chân Anh tránh đạn
Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm
Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công
Anh tên gì hỡi Anh yêu quý
Anh vẫn đứng lặng im như bức thành đồng
Như đôi dép dưới chân Anh giẫm lên bao xác Mỹ
Mà vẫn một màu bình dị, sáng trong
Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Chỉ để lại cái dáng-đứng-Việt-Nam tạc vào thế kỷ:
Anh là chiến sỹ Giải phóng quân.
Tên Anh đã thành tên đất nước
Ôi anh Giải phóng quân!
Từ dáng đứng của Anh giữa đường băng Tân Sơn Nhứt
Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân”
4. Cuộc chia ly màu đỏ – Nguyễn Mỹ (1964)
Bài thơ nói về sự chia tay giữa người lính và người thân, nhưng không bi lụy mà đầy niềm tin và hy vọng. Tác phẩm góp phần làm phong phú thêm chiều sâu cảm xúc của những bài thơ về người lính.
“Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ
Tươi như cánh nhạn lai hồng
Trưa một ngày sắp ngả sang đông
Thu, bỗng nắng vàng lên rực rỡ
Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ
Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa
Chồng của cô sắp sửa đi xa
Cùng đi với nhiều đồng chí nữa
Chiếc áo đỏ rực như than lửa
Cháy không nguôi trước cảnh chia ly
Vườn cây xanh và chiếc nón trắng kia
Không giấu nổi tình yêu cô rực cháy.
Không che được nước mắt cô đã chảy
Những giọt long lanh nóng bỏng, sáng ngời
Chảy trên bình minh đang hé giữa làn môi
Và rạng đông đang bừng trên nét mặt
Một rạng đông với màu hồng ngọc.
Cây si xanh gọi họ đến ngồi
Trong bóng rợp của mình, nói tới ngày mai
Ngày mai sẽ là ngày sum họp
Đã toả sáng những tâm hồn cao đẹp!
Nắng vẫn còn ngời trên những lá cây si
Và người chồng ấy đã ra đi…
Cả vườn hoa đã ngập tràn nắng xế
Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ
Gió nói tôi nghe những tiếng thì thào
Khi tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau…”
Tôi biết cái màu đỏ ấy
Cái màu đỏ như cái màu đỏ ấy
Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi
Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người
Sẽ là ánh lửa hồng trên bếp
Một làng xa giữa đêm gió rét…
Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi
Như không hề có cuộc chia ly…”
III. Những bài thơ về người lính thời bình
Không còn bom đạn, hình ảnh người lính trong thời bình mang màu sắc nhẹ nhàng, đời thường nhưng vẫn đầy trách nhiệm. Những bài thơ về người lính giai đoạn này tập trung vào cuộc sống, công việc và sự cống hiến thầm lặng.
1. Bài ca người lính thời bình – Trần Đăng Khoa
Tác phẩm ca ngợi những người lính đang ngày đêm bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Họ vẫn giữ vững tinh thần kỷ luật và trách nhiệm cao.
“Đất nước không bóng giặc
Tưởng về gần lại xa
Vẫn gian nan làm bạn
Vẫn gió sương làm nhà
Bãi hoang thành đô thị
Ai đi áo dài bay
Còn ta thì trần trụi
Lấm lem hơn thợ cày
Trước giặc là lính cựu
Sau trâu là tân binh
Cái nghèo và cái dốt
Bày trận giữa thời bình
Em vẫn thầm lộng lẫy
Chờ ta như thuở nào
Lặn lội tìm biết có
Gặp ta trong chiêm bao
Giờ những kẻ thù xưa
Trông mặt đều quen cả
Có gì đâu máu người
Chẳng phải là nước lã
Các cậu đến làm bạn
Thôi thì xả láng chơi
Còn nếu sang làm giặc
Chúng tớ cho chầu giời!
Pháo nằm như mơ ngủ
Núi bay dải mây tình
Các cậu đừng có tưởng
Chúng tớ – lính thời bình…”
2. Lính thời bình – Phạm Thị Hồng Thu
Bài thơ khắc họa cuộc sống giản dị của người lính, từ công việc đến sinh hoạt thường ngày. Qua đó, người đọc thấy được vẻ đẹp bình dị nhưng đáng trân trọng trong những bài thơ về người lính.
“Cứ ngỡ lâu rồi đất nước bình yên
Nhiệm vụ không nguy nan như thời chiến
Mới hay nơi trận địa không tiếng súng
Hiểm nguy vẫn còn thường trực, bủa vây
Bỏng chát gió Lào, sương muối buốt tay
Hạn rộng, mặn sâu, dập dồn lũ tới
Tội phạm, kẻ thù rình rập đó đây
Bất cứ đâu cần có các anh ngay
Trưa thao trường, đêm biên cương có hay
Vẫn bền gan, lặng thầm anh chiến đấu
Mồ hôi nồng quyện máu tham đất nâu
Nghe tin anh lòng đằng ngắt, quặn đau
Ôi, lính thời bình – Tố quốc vẫn ngợi ca
Màu áo anh hòa màu xanh đất nước
Anh đang gieo mầm thanh bình hạnh phúc
Lính cụ Hồ ngân mãi “Tiến quân ca”!”
3. Khi người lính trở về – Cao Hùng Cường
Tác phẩm nói về hành trình trở lại cuộc sống đời thường của người lính sau chiến tranh. Những thay đổi và cảm xúc được thể hiện chân thực.
“Ta từ giã, một thời áo lính
Trở về nhà, với toan tính nhỏ nhoi
Chăm chỉ làm ăn, tính toán rạch ròi
Bù đắp lại, thiệt thòi ngày xa vắng..
Bao kẻ thù, ta còn chiến thắng
Khó khăn nào, ta chẳng vượt qua
Từ bàn tay, cuộc đời sẽ nở hoa
Những người lính, viết bài ca hạnh phúc.
Lại vươn lên, không bao giờ ngã gục
Trước gian lao, càng sôi sục tinh thần
Người lính chiến binh, chẳng có phân vân
Ta lại thắng, như bao lần chiến thắng…”
4. Lính chiến gặp nhau – Nguyễn Đình Huân
Bài thơ gợi lại tình đồng đội sau chiến tranh. Những ký ức một thời chiến đấu được tái hiện đầy xúc động.
“Hơn bốn chục năm sóng gió phong ba
Cả hai anh vẫn cứ là chiến sĩ
Như ngày xưa bên nhau thời đánh Mỹ
Rừng Trường Sơn thành Quảng Trị năm xưa
Những người lính đã từng trải nắng mưa
Có những trận đánh như đùa mà thắng
Nay gặp nhau hai mái đầu bạc trắng
Vẫn vẹn tròn với nghĩa nặng tình quê
Nhớ cánh cò nơi xóm nhỏ chân đê
Bến sông xưa ai đã thề yêu mãi
Nụ hôn đầu trao cho cô bạn gái
Hẹn ngày về mùa hoa cải vàng bông
Chẳng nhắc về những đóng góp chiến công
Nhắc đồng đội những đứa không còn nữa
Nằm lại rừng sâu một thời khói lửa
Những anh hùng mãi mãi thuở hai mươi
Khi chia tay ôm nhau nở nụ cười
Thắm thiết như xưa của người lính chiến
Hào sảng vô tư thiệt tình lưu luyến
Hai người lính già mãn nguyện bên nhau.”
Kết luận
Những bài thơ về người lính là di sản văn hóa quý báu, kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại bình yên. Việc lan tỏa các tác phẩm này giúp tri ân sự hy sinh của thế hệ cha anh và khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Đây mãi là nguồn cảm hứng bất tận, khẳng định sức sống mãnh liệt của Việt Nam qua mọi thời đại.
Xem thêm:
